Logowanie/Rejestracja

Szukaj książek


Szukaj treści



Czat
Jako niezalogowany oblicz: 8*8:

Ostatnio odwiedzający
Oliwia gral ()
♀anjax8 ()
♂rafar ()
♀edyta ()
♀wai ()
oraz 1353 niezalogowanych...
Zaprzyjaźnione serwisy
|

Kraszewski Józef Ignacy

Dodany przez system () pokaż biografię
Kraszewski urodził się w Warszawie w ziemiańskiej rodzinie Jana i Zofii z Malskich. Rodzice mieszkali na Grodzieńszczyźnie, koło Prużan w swoim majątku Dołha. Rodzina pieczętowała się herbem Jastrzębiec. Matka szukała w Warszawie schronienia w obawie przed wojną francusko-rosyjską. Oboje rodzice pojawiali się w późniejszej twórczości Kraszewskiego, jako wzorce postaci powieściowych. Ojciec, Jan Kraszewski (1788-1864), chorąży powiatu prużańskiego, został przedstawiony w roli seniora rodziny w Powieści bez tytułu (1855). Zofię Kraszewską (1791-1859) syn sportretował m.in. w Pamiętnikach nieznajomego (1846). Józef Ignacy był najstarszy z pięciorga rodzeństwa; najmłodszy brat Kajetan (1827 - 1896) także zajął się literaturą, był autorem opowiadań i powieści.

Kraszewski wychowywał się w Romanowie w powiecie włodawskim (obecnie powiat bialski), pod opieką babki Zofii Malskiej i prababki Konstancji Nowomiejskiej. Wyniósł stamtąd pierwsze zainteresowania kulturą i literaturą. Kształcił się w szkole wydziałowej w Białej Podlaskiej zwanej wówczas Akademią Bialską, (1822-1826), szkole wojewódzkiej w Lublinie (1826 - 1827), wreszcie w gimnazjum w Świsłoczy (1827 - 1829), gdzie zdał egzamin dojrzałości.

We wrześniu 1829 podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Wileńskiego, wkrótce przeniósł się na literaturę. Pod pseudonimem Kleofasa Fakunda Pasternaka ogłaszał pierwsze utwory literackie drukowane w petersburskim „Bałamucie” (1830) i w wileńskim „Noworoczniku Litewskim” (1831) pod pseud. Brał aktywny udział w życiu studenckim, także w gronie spiskowców. 3 grudnia 1830 wraz z grupą młodzieży został aresztowany. Pobyt w więzieniu (potem w szpitalu więziennym) trwał do marca 1832; Kraszewski otrzymał nakaz osiedlenia się w Wilnie z dozorem policyjnym. Od grożącej mu branki do wojska na Kaukaz uratowało go wstawiennictwo ciotki (przełożonej wileńskich wizytek) u generał-gubernatora. W późniejszych latach Kraszewski twierdził, że w początkowej fazie procesu był nawet skazany na śmierć. Wyniósł z tego okresu stosunek do zbrojnej walki powstańczej - odnosił się do niej ze zrozumieniem, ale i niechęcią, brakiem wiary w powodzenie.

W okresie przymusowego pobytu w Wilnie prowadził historyczne badania źródłowe, co po latach zaowocowało m.in. czterotomową historią miasta Wilno od początków jego do roku 1750 (1840-1842), a także kilkoma powieściami. Zaangażował się jednocześnie w popularyzację źródeł historycznych, inicjował wydawanie pamiętników i diariuszy. Z wielu takich źródeł korzystał w swojej twórczości.

W lipcu 1833 Kraszewski został zwolniony z dozoru policyjnego i zezwolono mu na wyjazd z Wilna. Osiadł w rodzinnej wsi Dołhe, gdzie u boku ojca nabierał doświadczenia w pracy gospodarskiej. Wkrótce zawarł związek małżeński (10 czerwca 1838) z Zofią Woroniczówną, bratanicą prymasa Jana Pawła Woronicza. W 1838 wraz z żoną osiedlił się na Wołyniu. Początkowo był dzierżawcą wsi Omelno (powiat łucki), następnie (1840) zakupił wieś Gródek koło Łucka. Tam, obok codziennych zajęć gospodarskich, musiał zmierzyć się z procesem o zatajone zadłużenie ciążące na wiosce. Odbył w tym okresie kilka podróży, m.in. do Kijowa i Odessy, które zaowocowały Wspomnieniami Odessy, Jedyssanu i Budżaku (1845-1846). W 1846 gościł w Warszawie, rok później na leczeniu w Druskienikach. W 1848 Kraszewski sprzedał Gródek i przeniósł się do kolejnego nabytku - wsi Hubin (także powiat łucki). Stąd, zrażony niepowodzeniami gospodarskimi, a zarazem przymuszony koniecznością kształcenia czwórki dzieci (Konstancja, ur. 1839; Jan, ur. 1841; Franciszek, ur. 1843; Augusta, ur. 1849), przeniósł się w 1853 do Żytomierza, gdzie mieszkał do 1860, pracując jako kurator szkolny.

W Żytomierzu, będącym w tym okresie 40-tysięcznym miastem, ośrodkiem życia społecznego i towarzyskiego polskiej szlachty oraz siedzibą carskich władz gubernialnych, Kraszewski pełnił szereg funkcji i godności. Był m.in. kuratorem szkół polskich (o ograniczonych kompetencjach), dyrektorem Teatru Żytomierskiego (od 1856), dyrektorem Klubu Szlacheckiego, prezesem Towarzystwa Dobroczynności. Cieszył się jednocześnie rosnącą sławą jako pisarz. Mimo pełnionych godności szlacheckich Kraszewski dostrzegał problemy społeczne i występował przeciwko systemowi pańszczyźnianemu, ogłosił m.in. memoriał popierający projekt nadania ziemi chłopom, przedstawiony na zjeździe gubernialnym szlachty w Żytomierzu na początku 1858. Wkrótce, po odbyciu w 1858 półrocznej podróży po Europie, nabrał także sympatii do idei demokratycznych i gospodarczych zachodniej Europy.

Równocześnie nie zaniedbuje działalności literackiej i wydawniczej, między innymi w latach (1841 — 1851) redaguje wileńskie „Atheneum”, od roku 1837 jest współpracownikiem „Tygodnika Petersburskiego”, od roku 1851 „Gazety Warszawskiej”. W tym okresie parokrotnie odwiedza Odessę i Warszawę.

Po powrocie z podróży pisarz poróżnił się ostatecznie ze środowiskiem szlachty wołyńskiej i podjął decyzję o przeniesieniu do Warszawy (1860). Został redaktorem "Gazety Codziennej" Leopolda Kronenberga (1859), podnosząc znaczenie pisma (co wyraziło się m.in. kilkunastrokrotnym wzrostem liczby prenumeratorów). Propagował kapitalistyczne formy gospodarki rolniczej, inwestycje, uprzemysłowienie, rozwój kolei, tworzenie zrzeszeń handlowo-finansowych. Odbywał dalsze podróże zagraniczne, był w Belgii i Francji (dwukrotnie), Włoszech, Rosji (1858). Angażował się w działalność polityczną emigracji i analizował możliwość wybuchu powstania (opublikował w Paryżu broszurę Sprawa polska w r. 1861, 1861). Zgodnie z nabytymi przed trzydziestu laty pogladami nie był zwolennikiem powstania, starając się publikacjami w "Gazecie Polskiej" (1861 nastąpiła zmiana nazwy z "Gazeta Codzienna") tonować atmosferę przedpowstańczą. Został członkiem Delegacji Miejskiej. [1] Jednak jako zdecydowany krytyk polityki margrabiego Wielopolskiego, a także mając opinię "człowieka Kronenberga" (lidera stronnictwa Białych), pod koniec stycznia 1863 został zmuszony do opuszczenia Warszawy. Wyjechał do Drezna.

W Dreźnie, od czasów rozbiorowych jednym z głównych ośrodków polskiej emigracji, Kraszewski zajął się pomocą dla szukających schronienia za granicą powstańców styczniowych. W pracy literackiej skupił się na publicystyce politycznej, pod pseudonimem Bogdan Bolesławita ogłosił szereg powieści o tematyce powstańczej. Utwory te zamknęły mu drogę powrotną do Warszawy po upadku powstania, odbywał natomiast kolejne podróże po Europie, w pierwszych latach emigracji szukając wsparcia dla sprawy powstańczej, potem także dla kuracji i wypoczynku - obok klęsk narodowych Kraszewski przeżywał niepowodzenia prywatne, problemy finansowe, długi zięcia i syna Jana, deportację brata Lucjana do Rosji, zesłanie zięcia i wyjazd wraz z nim córki Konstancji z dziećmi.

Jako doświadczony dziennikarz podjął w 1865 pracę redaktora tworzonego we Lwowie pisma "Hasło". Spotkał się z dużym zawodem - nie otrzymał zezwolenia na pobyt we Lwowie i został zmuszony do współpracy na odległość, nie mógł też forsować swoich poglądów; dla właścicieli pisma, lwowskich ziemian, "Hasło" miało być raczej forum poglądów konserwatywnych, a nazwisko Kraszewskiego magnesem dla czytelników. Ostatecznie nic z tych planów nie wyszło, "Hasło" upadło po pół roku.

Mimo niepowodzenia we Lwowie pisarz nadal planował osiedlenie się w Galicji. W 1866 został obywatelem Krakowa, a wkrótce Austrii. Plany pozostania na stałe zostały podważone obserwacjami poczynionymi w Galicji, które unaoczniły Kraszewskiemu siłę konserwatyzmu. Wyrazem tego stała się klęska Kraszewskiego w staraniach o katedrę literatury polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, które pisarz przegrał z faworytem konserwatystów Stanisławem Tarnowskim, mimo iż konkurent nie spełniał wymogów formalnych. Po kolejnym niepowodzeniu - fiasku planów kupna krakowskiego "Czasu" (który niebawem stał się czołowym pismem konserwatystów, a potem stańczyków) - Kraszewski założył w 1868 własną drukarnię w Dreźnie. Nie był to dobry interes, już w 1871 został zmuszony do odsprzedania drukarni ze stratą finansową; skutkiem przedsięwzięcia pozostało obywatelstwo saskie, które w 1871 przeszło na Obywatelstwo Rzeszy Niemieckiej. Od roku 1873 poświęca się wyłącznie pracy literackiej. Parokrotnie w okresie drezdeńskim odwiedzał Galicję i Poznańskie, w r. 1879 podczas jubileuszu 50-ciolecia pracy literackiej entuzjastycznie przyjmowany w Krakowie, w r. 1882 we Lwowie założył „Macierz Polską”. W r. 1883 aresztowany w Berlinie pod zarzutem zdrady stanu na korzyść Francji, po procesie w Lipsku skazany na 31/2 lat twierdzy w Magdeburgu, wskutek choroby płuc w r. 1885 wypuszczony za kaucją, przebywał w Szwajcarii, później San Remo. Umarł w Genewie, pochowany w grobach zasłużonych na Skałce w Krakowie.

Komentarze

W tej chwili jest dodany żaden komentarz
Dodaj komentarz Dodaj książkę tego autora

Dzieła autora

Ada Ada
Adama Polanowskiego dworzanina króla Jegomości Jana III notatki Adama Polanowskiego dworzanina króla Jegomości Jana III notatki
Banita Banita
Bez serca Bez serca
Biały książę Biały książę Biały książę
Boża opieka Boża opieka
Bruhl Bruhl
Bruhl Bruhl
Cet czy licho Cet czy licho
Ciche wody Ciche wody
Cześnikówny. Powieść Cześnikówny. Powieść
Dajmon Dajmon
Dola i niedola Dola i niedola
Dziad i baba Dziad i baba
Dziecię Starego Miasta Dziecię Starego Miasta
Dziennik Serafiny Dziennik Serafiny
Grzechy hetmańskie Grzechy hetmańskie
Herod baba Herod baba
Historia o Janaszu Korczaku i pięknej Miecznikównie Historia o Janaszu Korczaku i pięknej Miecznikównie
Hrabina Cosel Hrabina Cosel
Hybrydy Hybrydy
Jak się pan Paweł żenił i jak się ożenił Jak się pan Paweł żenił i jak się ożenił
Kartki z podróży Kartki z podróży
Kochajmy się Kochajmy się
Król chłopów Król chłopów
Krzyżacy 1410 Krzyżacy 1410
Lalki Lalki
Macocha Macocha
Marynka Marynka
Matka królów Matka królów
Mogilna Mogilna
Morituri Morituri
My i oni My i oni
Na tułactwie Na tułactwie
Na wschodzie Na wschodzie
Na wysokościach Na wysokościach
Nad modrym Dunajem Nad modrym Dunajem
Niebieskie migdały Niebieskie migdały
Noce bezsenne Noce bezsenne
Ostap Bondarczuk Ostap Bondarczuk
Ostatnie chwile księcia wojewody Ostatnie chwile księcia wojewody
Pałac i folwark Pałac i folwark
Pamiętnik Mroczka Pamiętnik Mroczka
Pan panicza Pan panicza
Pan z panów Pan z panów
Para czerwona Para czerwona
Powieści ludowe Powieści ludowe
Powieści ludowe Powieści ludowe
Przygody pana Marka Hinczy Przygody pana Marka Hinczy
Ramułtowie Ramułtowie
Raptularz pana Mateusza Jasienieckiego Raptularz pana Mateusza Jasienieckiego
Resurrecturi Resurrecturi
Roboty i prace Roboty i prace
Rzym za Nerona Rzym za Nerona
Sceny sejmowe. Grodno 1793 Sceny sejmowe. Grodno 1793
Serce i ręka Serce i ręka
Skrypt Fleminga Skrypt Fleminga
Stara baśń Stara baśń
Starosta warszawski Starosta warszawski
Sto diabłów Sto diabłów
Szalona Szalona
Szaławiła Szaławiła
Szpieg Szpieg
Tułacze Tułacze
Ulana Ulana
W mętnej wodzie W mętnej wodzie
W pocie czoła W pocie czoła
W starym piecu W starym piecu
Warszawa w 1794 roku Warszawa w 1794 roku
Wielki nieznajomy Wielki nieznajomy
Z dziennika starego dziada Z dziennika starego dziada
Z siedmioletniej wojny Z siedmioletniej wojny
Z życia awanturnika Z życia awanturnika
Zadora Zadora
Zagadki Zagadki
Zaklęta księżniczka Zaklęta księżniczka
Złoto i błoto Złoto i błoto
Żyd Żyd
Żywot i sprawy Jaśnie Wielmożnego Medarda z Gołczwy Pełki Żywot i sprawy Jaśnie Wielmożnego Medarda z Gołczwy Pełki
Znasz inne książki tego autora? zarejestruj się, aby móc budować treść serwisu

Tagi, jakimi są określane książki autora

Cytaty autora

Stara baśń, ♀Aleksandra0709 ()
Miód dawno sycony na to wesele stał w pogotowiu, piwo warzyć zaczęto, a chmielu dosypywano do niego dostatkiem; tego chmielu, o którym stara pieśń niosła, że psotnik, nic dobrego, „z dziewcząt robił mężatki”, bo go przy weselach dużo spijano.